30 Yıl, 30 COP: Vaatler Arttı, Atmosferdeki Karbon da!

Yayınlanma Tarihi : 04 Kasım 2026, 14:35

30 Yıl, 30 COP: Vaatler Arttı, Atmosferdeki Karbon da!

TEMA Vakfı, COP31 öncesinde soruyor: 30 yılda ne vaat edildi, ne gerçekleşti?

Dünya, iklim krizine çözüm bulmak için 1995 yılından bu yana her yıl Taraflar Konferansı’nda (COP) bir araya geliyor. Geçen 30 yılda Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması kabul edildi, 1,5°C hedefi belirlendi. İklim kriziyle mücadele için milyarlarca dolarlık finansman taahhüt edildi; destek sözü verildi, Kayıp ve Zarar Fonu kuruldu. Ancak müzakereler devam ederken ne küresel ısınmaya yol açan atmosferdeki karbondioksit (CO₂) yoğunluğu azaldı ne de verilen destek sözleri tutuldu.

İlk COP’un gerçekleştirildiği 1995’te atmosferdeki CO₂ yoğunluğu 360,82 ppm’di. Kyoto Protokolü’nün kabul edildiği 1997’de miktar 363,73 ppm’e, Paris Anlaşması’nın kabul edildiği 2015’te 400,83 ppm’e çıktı. 2025 yılında ise 427,35 ppm’e ulaştı. İlk COP toplantısından bugüne 30 yılda atmosferdeki CO₂ yoğunluğu yaklaşık yüzde 18 arttı.

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, bu artışın iklim müzakerelerinde alınan kararlarla sahadaki gerçekler arasındaki uçurumu ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi:

“Otuz yıldır iklim müzakereleri yürütülüyor, hedefler açıklanıyor, anlaşmalar imzalanıyor. Ancak atmosferdeki karbondioksit miktarı artmaya devam ediyor. Bu tablo, iklim kriziyle mücadelede ne kadar yetersiz kalındığını açıkça gösteriyor. Karbon piyasaları gibi mekanizmalar da emisyonları kaynağında azaltmak yerine, kimi zaman salımların başka coğrafyalara taşınmasına ve iklim krizinin yükünün ülkeler arasında yeniden dağıtılmasına hizmet ediyor. Böylece tarihsel olarak iklim krizine en fazla neden olan sanayileşmiş ülkeler, sorumluluklarını üstlenmek yerine bu yükü ekonomik açıdan daha kırılgan ve yoksul ülkelere aktarmayı sürdürüyor. Oysa iklim adaleti, sorumluluğun yer değiştirmesiyle değil, herkesin kendi sorumluluğunu üstlenmesiyle mümkün. COP31, artık yeni vaatler yerine, gerçek ve adil bir dönüşümün nasıl hayata geçirileceğine odaklanan bir zirve olmalı.”

Türkiye başkanlığında ve ev sahipliğinde gerçekleşecek COP31 yaklaşırken TEMA Vakfı, iklim müzakerelerini 30 yıldır verilen sözler ile sonuçlar arasındaki fark üzerinden değerlendiriyor. Fosil yakıtlardan çıkış, iklim krizinin yol açtığı kayıp ve zararın karşılanması, ormansızlaşma, 1,5°C hedefi ve karbon piyasaları bu farkın en belirgin biçimde görüldüğü başlıklar arasında yer alıyor.